5-S sistemi hakkında

Japon yönetim sistemlerini incelerken, çalışmamın sonunda, özellikle de vurgulayarak, Japon mucizesini iki önemli nedene bağlamıştım. Bunlardan birincisi çalışanların katılımının sağlanması, diğeri ise disiplin idi. Gerçekten de Japon şirketlerinin başarılarının arkasındaki en önemli faktörlerden biri disiplindir. Japon insanının küçük yaşlardan beri içinde büyüdüğü o disiplinli ortam, işletmelerinde de kendisini göstermektedir. Japon işletmelerindeki disiplini katı, herkesi rahatsız eden ve ca

5-S sistemi hakkında

Japon yönetim sistemlerini incelerken, çalışmamın sonunda, özellikle de vurgulayarak, Japon mucizesini iki önemli nedene bağlamıştım. Bunlardan birincisi çalışanların katılımının sağlanması, diğeri ise disiplin idi. Gerçekten de Japon şirketlerinin başarılarının arkasındaki en önemli faktörlerden biri disiplindir. Japon insanının küçük yaşlardan beri içinde büyüdüğü o disiplinli ortam, işletmelerinde de kendisini göstermektedir. Japon işletmelerindeki disiplini katı, herkesi rahatsız eden ve canından bezdiren bir disiplin olarak görmemek gerekir. Ya da her şeyin kurallara bağlandığı ve asla taviz verilmeyen, değişime kapalı olarak ise hiç düşünmemek gerekir.

Burada bahsedilen disiplin ve kurallar, görsel yönetim ve görsel denetimin temelini oluşturan, işletme çalışanlarınca da benimsenen, sadece gerekli ve anlamı olan, yararına herkes tarafından inanılmış vb. kuralların basit yöntemlerle, kimseyi sıkıntıya sokmadan ve herkes tarafından uygulanması ve denetlenmesidir. Sakın ola ki bu kurallar ve disiplin Japonlara özgü ve kültürlerinden gelen özellikleri ile sadece onlar tarafından uygulanabilir sanılmasın.

Konuya girdikçe ve özellikle günlük yaşantımızdan karşılaşacağımız örneklerle aslında bu sistemin hiç kimseye mal edilemeyeceğini, herkes tarafından uygulanabileceğini, uygulanabilmesi için sadece ve sadece samimi bir istek duyulması ve insanlara güvenilmesi gerektiğini birlikte göreceğiz. Öncelikle kural koymanın kuralları, daha sonra da bu kuralların görsel ve işitsel yöntemlerle Japon işletmelerinde nasıl uygulandığını ve takip edildiğini inceleyeceğiz.

Tatami terbiyesi
Küçük yaşlardan itibaren yaşamın her devresinde disiplin içinde büyüyen japon insanında zaten yerleşik bir disiplin anlayışı, kurallara uyma alışkanlığı vardır. Japon anne, daha emeklemeye başladığı andan itibaren bebeğine evdeki hangi tatamiler   (minderler) üzerinde ve nereye kadar gidebileceğini öğretir. Çocuk büyüdükçe gezebileceği tatamilerin yani özgürlüğünün sınırları genişler. Bu sınırlar, çocuğun dikkatini çekecek renkli şeritler, püsküller veya saçaklarla çizilir.

Japonlar, kuralı koy, kuralı öğret ve kuralı takip et derler. Kuralları koymak, öğretmek ve takip etmek ancak belirli koşullarda olur. Sadece gerekli kuralları koy, böylece karmaşadan kurtulursun. Kuralları nasıl öğreteceğini ve göstereceğini önceden düşün. Nasıl takip edeceğini belirle ve ısrarcı ol. Buradan da anlaşılacağı üzere, kuralları koymanın da bir takım kuralları olmalıdır.

Sadece gerekli kuralları koyunuz
Her şeyi kurallara bağlamak olanaksız olduğu gibi, bu konuda gösterilecek gayretin sonunda elde edilecek kurallar dizisi de bir telefon rehberi ( bizim zamanımızda vardı ) kalınlığında olacaktır. Doğaldır ki kimseye okutamayacaksınız demektir. Hatta siz bile okumazsınız. O halde sadece gerekli kuralları düşünmekle işe başlayabiliriz. Her toplumun yazılı ya da yazılı olmayan ve fakat herkes tarafından bilinen kuralları vardır, bunları ayrıca belirtmeye ya da işyeri kuralı olarak ayrıca vurgulamaya gerek olmayabilir. Örneğin : “Çalıştığınız tezgahı maviye boyayıp pembe çiçeklerle süslemek yasaktır”

Ya da bir toplu iş sözleşmesinde yer alan şu kural gibi : “İşe başlama, dinlenme ve paydos saati, memleket saat ayarı ile ayarlanan işyeri saatine göre ayarlanır ” Tamı tamına 58 yıldır bu ülkede yaşıyorum. Bu güne kadar Türkiye’de Mozambik saat ayarına göre çalışan bir işletme duymadım. Bu kural olmasaydı ne yapacaktık?

5S ADIMLARI

1. SEIRI (AYIKLAMA- SINIFLANDIRMA)
Sistemin uygulanacağı alandaki her şeyin sınıflandırılmasıdır. Sınıflandırma öncelikle eşyaların gerekli ya da gereksiz olarak ayrıştırılmasıdır. Gereksiz olarak nitelendirilen eşyalar sonrasında çalışma alanından ayıklanır.

Sınıflandırma aşamasında; makineler, malzemeler, araç gereçler ve el aletleri ayrıştırılır. Hangi sıklıkla, kim tarafından, nerede kullanıldığı ile ilgili sorularla neyin gerekli olduğu belirlenir. Gerekli ya da gerekli olabilecek malzemeler kullanım sıklığına göre tekrar değerlendirilir. Malzemeye gerçekten ihtiyaç yok ise gereksizlerle birlikte ortamdan kaldırılmalıdır. Ortamdan kaldırılan malzemeler hiç kullanılmayacaksa atılır, şuan kullanılmayacaksa depolanır.

Çalışanların çoğu tarafından kullanılan ortak malzemeler ortak bir sahada, yalnızca tek çalışanın gereksinim duyduğu malzemeler ise kişisel çalışma sahasında depolanır ve düzenlenir.

2. SEITON (DÜZENLEME- YERLEŞTİRME)
Gerekli malzemelerin nerede ve nasıl saklanacağının organize edilmesidir. Malzemeler yerleştirilirken herkesin bulmasının ve kullanmasının kolaylaştırılması gereklidir. Eğer malzeme doğru yerinde değilse bu açık şekilde belirlenebilir olmalıdır.

Düzenleme yapılırken her malzemeye isim verilir. Kullanım sıklığının tespit edilebilmesi için etiketlenir ve kullanıma en uygun şekilde yerleştirilir. Herkesin aynı malzemeyi aynı adla tanıması ve aynı yerden alıp aynı yere bırakması çok önemlidir.

Yerleştirme yapılırken, malzemenin konumuna gereklilik durumlarına göre karar verilir. Çok gerekli ise; iş ortamında, makine üzerinde yani el altında olmalıdır. Atölye ortamında malzemeler gerekliden daha az gerekliye doğru, alt raftan üst rafa doğru yerleştirme yapılır. Çalışma masasında ise bu durum tam tersidir. Malzemeler gerekliden daha az gerekliye doğru, üst raftan alt rafa doğru yerleştirme yapılır.

Sistemde düzenlilik, her şeyin bir yeri olmasını ve her şeyin yerli yerinde olmasını temel alır.

3. SEISO (TEMİZLİK)
İçeride ve dışarıdaki her şeyin temizlenmesidir. Temizlik aynı zamanda muayenedir. Sistemli ve sürekli olarak yapılması gerekir. Temizlik için temel alınan, hedef alanın kişinin çalışma alanı olmasından dolayı, oradan kişinin sorumlu olmasıdır.

Bahsi geçen temizlik sadece ortam ve eşyanın güzel görünmesi için yapılan temizlik değil, her zaman çalışma alanı ve ekipmanları en üst çalışma seviyesinde tutup oluşabilecek problemleri önceden görmeyi sağlayan bir yoldur.

Unutmamak gerekir ki toz, kir ve artıklar; iş kazası, hatalı ürün ve verimsizliğin kaynağıdır.

4. SEIKETSU (STANDARTLAŞTIRMA)
Hedef alanda olması istenilen koşulların sürdürülmesidir. Bu adıma gelene kadar öncesi 3 adım sonuçlandırılmış olmalıdır. Baştaki 3S den çıkan sonuçlar; sadece gerekli olan malzemeler alanda olmalıdır, her şeyin bir yeri vardır ve her şey yerli yerindedir, alanı ve ekipmanları inceleyebilmek için her şey temizdir.

Standartlaştırmanın temeli iyileştirilen durumların sürdürülebilmesi için istenen koşulların ana hatları ve prosedürlerini oluşturmak ve uygulamaktır.

5. SHITSUKE (EĞİTİM- DİSİPLİN)
Hedef alanda oluşturulan yeni kuralların, herkes tarafından uygulanan alışkanlıklar haline gelmesidir. Bu disiplini sağlayabilmek için, farkında oluşun gelişmesi, yönetimden destek alınması, firma içindeki gelişmiş iletişimin sağlanması, 5S faaliyetlerinin günlük işlerin bir parçası haline gelmesi ve tüm çalışanların katılımı gerçekleşmelidir.

Tüm çalışanlara 5S standartları ve amaçları hakkında eğitim verilir. Standartların ve görsel metotların geliştirilmesine sürekli olarak devam edilmelidir.

Yorum ya da sorularınız için: bilgi@bilgipesinde.com

Yorum yazabilmeniz için Üye olmanız gerekmektedir. Üye Girişi yapmak için tıklayınız.

Tıp Uzmanlarımız

Ekonomi Uzmanlarımız

Sosyal Medya Sayfaları

E-Ticaret Sitemiz ve Sayfa Kısa Yolu

Teknik Uzmanlarımız

Web Sitelerimiz