Balıkesir Kuvayi Milliyesi

Balıkesir Kuvayi Milliyesi / Furkan Bozkurt / Bigadiç Tarihi / Bilgi Peşinde / Kuvayi Milliye ve onun millet üzerine aksettirdiği ruh bugüne kadar pek çok araştırmacı tarafından incelenmeye değer bir tarihi mesele olmuştur. Buna rağmen Kuvayi milliye örgütlenmeleri hakkında yapılan yanlış değerlendirmeler de gündemi oldukça meşgul ediyor.

Balıkesir Kuvayı Milliyesi 

Kuvayi Milliye ve onun millet üzerine aksettirdiği ruh bugüne kadar pek çok araştırmacı tarafından incelenmeye değer bir tarihi mesele olmuştur. Buna rağmen Kuvayi milliye örgütlenmeleri hakkında yapılan yanlış değerlendirmeler de gündemi oldukça meşgul ediyor. Kuvayi Milliye örgütlenmelerinin; eşkıya oldukları, halkın malına, canına tasallut ettikleri minvalindeki değerlendirmeleri üzülerek takip ediyorum. Bu yorumlardan hareketle Balıkesir Kuvayi Milliyesi özelinde bir değerlendirme kaleme almaya karar verdim.

 15 Mayıs 1919’da İzmir’in Yunan Ordusu tarafından işgal edilmesinin ardından Balıkesirli vatanperver aydınlar, İzmir’in başına gelen felaketin Balıkesir’in başına da gelmesi halinde neler yapılabileceği hakkında değerlendirmeler yapmak için çeşitli toplantı ve kongreler düzenlediler. Balıkesir Kongreleri bu noktada oldukça önemli bir adım olarak karşımıza çıkmaktadır. Henüz I. Balıkesir Kongresi’nde Heyet-i Merkeziye adında kurtuluş için verilecek mücadeleyi yönetecek bir kurul oluşturuldu. Heyet-i Merkeziye’nin faaliyetleri göz önünde bulundurulursa bu kurulun geçici bir yerel hükümet olarak algılamanın yerinde olacağı kanaatindeyim. Nitekim, Heyet-i Merkeziye devlet ciddiyetiyle, ortak aklın hakim olduğu çerçevede hareket ediyordu. Asker celp etmek, vergi toplamak, bürokratik ve diplomatik temaslar kurmak gibi; devletlere ait tasarruf ve imtiyazları etkin biçimde kullanıyordu. Heyet-i Merkeziye’nin silahlı gücü Kuvayi Milliye Teşkilatıydı. Balıkesir Kuvayi Milliye Teşkilatı’nın başına Yüzbaşı Kemal Bey getirildi. Bundan sonraki süreçte bölgedeki bütün kaza ve kasabalarda Heyet-i Merkeziye denetimine tabi Kuvayi Milliye Teşkilatları kuruldu. Mühimmat ihtiyacı ilk etapta halkın elindeki mühimmat ve askeri emtia ödünç alınarak giderildi. (Askeri emtia halktan kayıtlı olarak, tekrar teslim edilmek şartıyla alınmıştır.) Giyim ve sair levazımat Hacı Kamile Hanım reisliğinde toplanan komisyonun sorumluluğuna verilmiş ve Balıkesirli kadınların sorumluluğunda temini sağlanmıştır. 

Bigadiç Kuvayi Milliye Teşkilatı da bu çerçevede denetime tabi ve kurumsal bir paramiliter yapılanma olarak karşımıza çıkmaktadır. Teşkilat; 9. Kafkas Fırkası’ndaki görevinden dönen İhtiyat Zabiti Mümtaz Bey ve Müstecabizade Süreyya Bey tarafından kurulmuştur. Bigadiç Kuvayi Milliyesi’nin ilk reisi Mümtaz Bey, Kâtibi Süreyya Bey, Muhasibi Ağazade Ahmet Efendi idi. Adı geçen bürokratik makamlardan kuvacıların başıbozuk yapılanmalar olmadığı, idari teşkilatlanma ile yönetildiği açıkça anlaşılmaktadır. 
 
Bigadiç Kuvayi Milliyesi, birliklere istihbarat sağlamak, ikmal ve iaşeyi yürütmek gibi muharebe için hayati öneme sahip görevleri üstlenmişti. Kızılçukurlu Deli Ayan’ın İ. Ethem Bey’in akıncı birliklerini sık sık evinde misafir ettiği bilinmektedir. 
 
Demirci Akıncıları Kumadanı İ. Ethem Bey, savaş süresince emrindeki birliklerle düşmanı taciz etmiş ve yıpratma savaşı vermiştir. İşgal zulmünün arttığı dönemlerde 2 kere Bigadiç’i basarak işgal kuvvetlerine gözdağı vermiştir. Yunan İşgalcileri, Bigadiçli vatanperverleri tutuklama kampanyası başlattığında Bigadiç İşgal Kumandanına tehdit mektubu yazarak baskının kesilmesini istemiştir. Bunlardan sonra Bigadiçliler bir süreliğine rahat bir nefes almışlardır. 
 
Demirci Akıncıları da başıbozuk bir çete değildi. Bu birliklerin kumandanı İ. Ethem Bey Mülkiye Mektebi mezunu bir kaymakamdır. Ankara tarafından Demirci Kaymakamlığı görevine atandığında işgalin şiddetinin artmasıyla silahlanıp dağa çıkarak, TBMM’ye bağlı bir kuvvet olarak mücadele vermeye başladı. Emrindeki neferleri Akıncılar Töresi çerçevesinde idare etmiş ve haksız yere kurşun atmayı yasaklamıştır. 
 
Yöremizde teşkilatlanarak, büyük bir cesaret ve özveriyle topraklarımızı savunan aziz Balıkesirlileri, ulusal kurtuluşumuzu borçlu olduğumuz Gazi Mustafa Kemal Atatürk ve silah arkadaşlarını saygı ve minnetle anıyorum.

Furkan Bozkurt

Görsel: Bigadiçli Vatanperverler

Yorum ya da sorularınız için: bilgi@bilgipesinde.com


Yorum yazabilmeniz için Üye olmanız gerekmektedir. Üye Girişi yapmak için tıklayınız.

Diğer Web Sitelerimiz