NEJAT ECZACIBAŞI

Robert Kolej’i bitirdikten sonra 1934 yılında Almanya’daki Heidelberg Ruprecht Karls Üniversitesi’nde kimya öğrenimini tamamladı. 1935 yılında ABD’deki Chicago Üniversitesi’nden yüksek kimya diploması aldı. Doktorasında uzmanlık alanı olarak biyokimyayı seçerek Berlin Üniversitesi Kimya Fakültesi’nde Doktorasını yaptı, 1937’de kimya doktoru oldu.

Nejat Ferit Eczacıbaşı'nın yaşam öyküsü:

Doğum tarihi: 5 Ocak 1913, İzmir
Ölüm tarihi ve yeri: 6 Ekim 1993, Philadelphia, Pensilvanya, ABD

Nejat Ferit Eczacıbaşı, 5 Ocak 1913 tarihinde İzmir’de doğmuştur. Babası Şifa Eczanesi’nin sahibi Süleyman Eczacı Ferit beydir.

Robert Kolej’i bitirdikten sonra 1934 yılında Almanya’daki Heidelberg Ruprecht Karls Üniversitesi’nde kimya öğrenimini tamamladı. 1935 yılında ABD’deki Chicago Üniversitesi’nden yüksek kimya diploması aldı. Doktorasında uzmanlık alanı olarak biyokimyayı seçerek Berlin Üniversitesi Kimya Fakültesi’nde Doktorasını yaptı, 1937’de kimya doktoru oldu. 1939 yılına kadar Kaiser Wilhelm Enstitüsü’nde (sonradan Max Planck Enstitüsü adını aldı) Profesör Adolf Butenandt’ın asistanlığında bulundu. Hormonlar ve vitaminler üzerine araştırmalar yaptı.

1942’de İstanbul’a geldi. Kardeşleriyle Laleli’de kaldığı evin mutfağını bir laboratuvar haline getirdi, ardından Galata’da bir handa vitamin ve vitaminli bebek maması üretmeye başladı. Türkiye’nin önde gelen kurumlarından Eczacıbaşı Holding’in ilk adımları böylece atılmış oldu. Daha sonra İstanbul’da kurulan Eczacıbaşı İlaç Fabrikası’nın yönetimini üstlenerek Türk ilaç sanayisinin gelişiminde önemli rol oynadı.

1940’larda başladığı seramik eşya üretiminin yanı sıra seramik sağlık gereçleri, temizlik kâğıtları, konserve, kaynak elektrotları, plastik kökenli ambalaj malzemesi ve sağlık armatürleri gibi alanlara da girdi.

TESEV

1961 yılında Dr. Nejat F. Eczacıbaşı’nın öncülüğünde kurulan Ekonomik ve Sosyal Etüdler Konferans Heyeti, Türkiye’de hem farklı konularda tartışma ortamlarının yaratılmasına öncülük etmiş hem de düzenlediği konferans, panel ve toplantılar, yayınladığı kitaplarla ülkemizin karar organlarına yardımcı olmaya çalışmıştır. 1990’lara gelindiğinde dönemin dengeleri bunun ötesinde bazı çalışmalara ihtiyaç duyulduğunu göstermiş, bulguya dayalı politika önerisi üretmeyi amaçlayan benzeri girişimler kimi üniversite ve sivil toplum örgütlerinde başlatılmıştır. Böyle bir değişme ve yenilenme ihtiyacı, Konferans Heyeti’nin zengin deneyim ve birikimi üzerine yeni bir yapının kurulmasını zorunlu kılmış, 1994 yılında Ekonomik ve Sosyal Etütler Konferans Heyeti’nin Türkiye Ekonomik ve Sosyal Etüdler Vakfı (TESEV) ismiyle bir düşünce kuruluşuna dönüştürülmesine karar verilmiştir.

İKSV

İstanbul'da bir festival düzenleme fikri, 1960'ların ortalarında gelişmişti. Eczacıbaşı, bu hayalini gerçekleştirebilmek için uzun yıllar büyük bir inançla çalıştı. Avrupa kentlerinde gerçekleştirilen büyük festivallerin yetkililerini İstanbul'a çağırdı, hem yurtiçi hem de yurtdışında böylesi bir festivalin gerçekleşmesine katkıda bulunabilecek kişilerle görüşmelerini sürdürdü. 1971 yılında Kültür Bakanlığı'nın kuruluşuyla birlikte Eczacıbaşı'nın festivalin gerçekleşebilmesiyle ilgili inancı, heyecanı ve coşkusu artmıştı. Nihayet, 1972 yılında İKSV'nin temeli atıldı. Vakfın kurucuları arasında, Dr. Nejat Eczacıbaşı'nın yanında şu isimler yer alıyordu: Afif Tektaş, Reşat Aksan, Bülent Tarcan, Aydın Gün, Yıldız Kenter, Prof. Dr. Mazhar Şevket İpşiroğlu, Ercüment Berker, Cüneyt Gökçer, Mükerrem Berk, Mehmet Önder, Semih Günver, Cemal Süreya, Kazım Eke, Cengiz Altuğ, Büyükelçi Muharrem Nuri Birgi ve Cevat Memduh Altar. Vakfın kuruluşunun ardından ilk İstanbul Festivali de, Cumhuriyet'in 50. yılı kutlamaları kapsamında, 1973 yılında gerçekleştirildi. Festival yurtiçi ve yurtdışında geniş yankı uyandırdı. 1974 yılında Avrupa Konseyi, İKSV'nin dünyadaki sanat festivalleri arasında yakaladığı başarı dolayısıyla, Dr. Nejat F. Eczacıbaşı, Aydın Gün ve Dışişleri Bakanlığı Kültür İşleri Daire Başkanı Büyükelçi Semih Günver'e madalya verdi.

1974’te sermaye piyasasına girerek halka açık ilk yatırım ortaklığını kuran Eczacıbaşı, 1969’da kurulan Eczacıbaşı Holding A.Ş.’de yönetim kurulu üyeliğini üstlendi.

Türk Eğitim Vakfı’nın ve Dr. Nejat F. Eczacıbaşı Vakfı’nın da kurucularındandır. 1972’de TÜSİAD‘ı kurdu. İzmir Rotary Kulübü’nün de kurucu üyelerindendir.

1983’te Türk Kimya Derneği Kimya Sanayiine Katkı Onur Belgesi’ne, 1975’te Türkiye Kızılay Derneği Şeref Madalyası’na, 1976’da da Almanya Federal Cumhuriyeti Büyük Liyakat Nişanı’na değer görüldü.
 
Nejat Eczacıbaşı anılarını Kuşaktan Kuşağa (1982) adıyla yayımladı. Ve 1994 yayınlanan “İzlenimler, Umutlar” adlı kitapta ise görüşlerini dile getirdi.

Nejat Eczacıbaşı, 1946 yılında Beyhan (Ergene) Eczacıbaşı’yla evlendi. Bu evlilikten Faruk Eczacıbaşı (d. 1954) ve Bülent Eczacıbaşı (d.1949) adında iki oğlu olmuştur.

Nejat Eczacıbaşı, katarakt ameliyatı için gittiği ABD., Pensilvanya’da 6 Ekim, 1993 tarihinde 80 yaşında vefat etti.

İzlenimler, Umutlar (1994) kitapları, Dr. Nejat F. Eczacıbaşı Vakfı Yayınları tarafından yayımlanmış yapıtlar arasında yer alıyor.