Bigadiç'in Gelenekleri (3)

Bigadiç'in Gelenekleri (3) / Oğuz Şenol / Köşe Başı / Bigadiç / Bilgi Peşinde / Yazı dizimizin bu 3. Bölümünde size Nikah, Yenge Sinisi, Kına yakma, Oturama ve Samurt Dövme geleneklerini anlatmaya çalışacağım.

BİGADİÇ GELENEKLERİ-3 (NİKAH-YENGE SİNİSİ-KINA-OTURAMA ve SAMURT DÖVME)
                                                                                                                           OĞUZ ŞENOL

Yazı dizimizin bu 3. Bölümünde size Nikah, Yenge Sinisi, Kına yakma, Oturama ve Samurt Dövme geleneklerini anlatmaya çalışacağım.

NİKAH :
Cuma günü sabahı oğlan evinde sadece erkeklere yemekli Mevlit okutulur. Öğleden sonra kadınlarda hediyeleri ile birlikte gelmeye başlarlar ve onlara da yemek ikram edilir. Bu arada gelin kız arkadaşları ve iki yengesiyle birlikte hamama gider. Hamamın girişinde gelin kız ayağı ile bir elmayı ezer. (Bunun nedenini bir türlü öğrenemedim. Bilen varsa yorumlara yazarsa sevinirim)

Akşam üstü Belediye salonunda resmi nikah kıyılır. Balıkesir’den getirilen davul/zurna ile önce kız evine gidilerek, damat ve sağdıçları oynarlar. Oradan oğlan evine geçilir ve oyun bir sürede burada devam eder. Akşam ise kızlar oyuna başlarlar.

Cumartesi sabahı yine davul zurna eşliğinde önce kız evinde, daha sonra da oğlan evinde “Keşkek Çırpılır” ve oynanır. Akşam saatlerinde oğlan evinde yemekle içki de ikram edilir.

YENGE SİNİSİ :
Cumartesi günü öğle saatlerinde davetli kadınlara Keşkek ve nohut yemeği ikram edilir. Bu arada oğlan evi bir heybe hazırlayarak içine koyun budu, çerez ve çörek koyarlar. Buna “Yenge Sinisi” denilir. Oğlan evinin yakınları, önde erkekler, arkada kadınlar olmak üzere davul zurna eşliğinde sokakları dolaşarak kız evine varırlar. Bu gezintide kızlar ve yeni gelinler “Takım” “Hare” ve “Yıldızlı” denilen yöresel giysiler giyerler. Erkekler dışarıda, kızlar ve yeni gelinler içeride oynarlar.

Hazırlanan heybe 8-10 yaşlarındaki bir erkek çocuğunun omuzlarına asılır. Bir süre sonra heybe kız evine verilir ve karşılığında bir mendil alınır. Ardından davul zurna ile oğlan evine dönülür.

KINA YAKMA :
Aynı gün ikindi saatlerinde oğlan evinde “Kına karılır”. Ortasına iki mum dikilerek yanına bir çıra konulur. Yine aynı ekiple ve davul zurna ile bir kez daha kız evine gidilir. Bu arada yengeleri gelini hazırlarlar. Gelin kıza pembe renkli “Kınalık” denilen bir elbise giydirilir. Saçlarına “Gelin teli” başına “Taç” takılır. 

Bu işler yapılırken dışarda davul zurna aralıksız çalmaktadır. Buna “Gelini Övme” denir. Damat ve sağdıçları oyun havaları eşliğinde oynarlar ve çalgıcılar gider. Sıra Tefçi kadındadır. O da eve girerek gelini över. İki yenge gelinlikli ve duvağı örtülü gelini aşağı indirirler. Oğlan evinin kadınları halka yaparak gelin kızı ortaya oturturlar. Kına tepsisi gelinin başına konularak mumları yakılır. Gelin kalkarak önce kayınvalidenin, sonra oğlan evinin yakın akraba olan kadınlarının elini öper. Kayınvalide içinde para bulunan kınayı gelin kızın avcuna koyarak mendille bağlar. Eğer takı takacaksa bu sırada onu da takar.

Gelin yukarıya götürülerek duvağı açılır ve tekrar aşağıya indirilir. Gelin otururken bütün kızlar oynarlar. Son olarak gelin görümcesi ile oynar ve dağılırlar. Kız evi oğlan evinin yakın akrabalarını eve davet ederler. Evde tef çalınarak eğlence ve yemek devam eder.

OTURAMA :
Akşam kızlar kız evinde oynarken, oğlan evinde ziyafet verilir. Oğlan evinin kızları oyuna “Bindallı” giyerek gelirler. Oğlan evindeki ziyafet sonrası kız evine gelinir ve erkekler “Oturama” denilen oyuna başlarlar. Eskiden oturamalarda elektrik olmadığı için çıra yakılırdı. Bu işle ilgilenen özel görevliye “Çırakmancı” denilirdi. Bigadiç’te halen “Kırk yılın başı çırakmancı oldum, ay akşamdan doğdu” özdeyişi sıkça kullanılır.

SAMURT DÖVME / GELİN AĞLATMA :
Düğün evinde Oturama dağıldıktan sonra, oğlan evi çekilir. Bu arada kız evinde kızlar oynarken, oğlan evi aniden baskın yapar. Bu durumda gelin kız hemen saklanır. Böylece köylerde bilinmeyen, sadece Bigadiç merkezde uygulanan ve Bigadiç düğünlerinin en güzel adedi olan Samurt Dövme manileri başlar. Oğlan evinden gelen kadınlar evin içinde gelin kızı ararken, erkekler bir yandan oynarken bir yandan da espri dolu Samurt manilerini söylerler ;

Biz size samurta geldik
Diz boyu çamurda geldik                                                                                      
Düşe kalka gücül geldik                                                                                      
Dostumdadır dost, alda gel…

Kültededir darıları, köşedadir garıları                                                                 
Bizim buraya gelmemiz,                                                                                        
Gelin kızın hatırları                                                                                               
Dostumdadır dost, alda gel…

Menemen’den gelir kervan                                                                                                 
Dünür garı kahveye davran                                                                                           
Hey andık, ak sıvalı eve konduk                                                                                   
Dostumdadır dost, alda gel…

Tarlaları çamur olur,                                                                                                                    
Baklavası hamur olur,                                                                                             
Kaynanalar gavur olur                                                                        
Dostumdadır dost, alda gel…

Dam altında alahları                                                                                                                
Sivri olur külahları                                                                                                         
Çıkaralım silahları                                                                                             
Dostumdadır dost, alda gel…

Tarlada olur semizlik                                                                                                                     
Değirmende olur donuzluk                                                                                                          
Biz sizden aldık damızlık                                                                                                               
Dostumdadır dostum, alda gel…

NOT : Samurt manilerinin sözlerini derlememde çok katkısını gördüğüm Sevgili Servet Ulubak’a teşekkürlerimle…

Bigadiç’in düğün adetlerinin son bölümünde  2 gün sonra Gelin Ağlatma ve Gelin Alma’yı anlatmaya çalışacağım…

Yorum ya da sorularınız için: bilgi@bilgipesinde.com

Yorum yazabilmeniz için Üye olmanız gerekmektedir. Üye Girişi yapmak için tıklayınız.

Diğer Web Sitelerimiz