Bigadiç Köy İsimleri 4

Bigadiç Köy İsimleri 4 / Oğuz Şenol / Bigadiç / Bilgi Peşinde / İlk 3 bölümde bazı köylerimizin isimlerinin nereden kaynaklandığını açıklamıştım. Bu son bölümde de kalan köylerimizin isim kaynaklarını açıklamaya çalışacağım.

BİGADİÇ’İN KÖY İSİMLERİ NEREDEN GELİYOR-4 (SON) 
                                                                             OĞUZ ŞENOL

İlk 3 bölümde bazı köylerimizin isimlerinin nereden kaynaklandığını açıklamıştım. Bu son bölümde de kalan köylerimizin isim kaynaklarını açıklamaya çalışacağım.

OKÇULAR : Köyün kuruluşu birkaç asır öncesine uzanır. Önceleri “Esköy” isimli mevkide kurulan bu köyümüz; 1914-1922 yılları arasında şimdiki yerleşim yerine taşınmıştır. Çok eski yıllarda köy halkının geçimlerini akıncılara ok yaparak sağladığı ve bu nedenle “Okçular” ismini aldığı inancı yaygındır.

OKÇULAR YERİ : Kuruluşu çok eski yıllara dayanan ve kesin olarak bilinmeyen bu köyümüzün ismi konusunda 2 rivayet günümüze ulaşmıştır.  Bunlardan ilki ; eskiden bu köyde toprağı sürmek için karasaban oku yapılıp satıldığı için “Okçular Yeri” denildiği şeklindedir.  Diğeri ise; eskiden köyün bulunduğu yer, akıncılar birliğinin karargahıymış. Burada daima ok yapılır ve akıncılar savaşlarda bu okları kullanırlarmış. Bu nedenle akıncılara “Okçular” iskan ettikleri yerede “Okçular Yeri” denilirmiş.

OSMANCA : Kuruluşu çok eski olmayan bu köyümüzün ismini nereden aldığı konusunda günümüzde 2 rivayet konuşulmaktadır.  Birincisi köyün kuzeybatısındaki çamlıkta bulunan “Osman Dede” yatırından aldığı şeklindedir. İkincisi ise Osmanlılardan kaynaklandığı yolundadır.

ORHANLI : Bu köyümüzün ilk kurucuları Kuzey Kafkasya’dan gelmişler ve 1880 yılında 120 hane olarak yerleşik düzene geçmişlerdir. Bu köyden geçen ve birkaç hafta konaklayan bir kervan reisi gösterilen ilgiden çok hoşnut olmuş ve “Bu köyün ismi nedir” diye sormuş. Henüz isminin koyulmadığını ve çok yeni bir köy olduğu cevabını alınca ; “Eğer uygun görürseniz bu köyün ismi “Uğurhane” olsun demiş ve bu isim yaşlılar tarafından benimsenmiş. Daha sonra önceleri “Orhaniye” diye anılırken,1963 yılında “Orhanlı” olarak şimdiki ismini almış. (Orhanlı çok yakın zamanda Balıkesir Altıeylül ilçesine bağlanmıştır.)

ÖZGÖREN : Daha önce göçebe olarak yaşayan bu köyün kurucuları, şu andaki yerleşim yerinin 2 km.güneyindeki “Topun alanı” denilen mevkide çadırlar kurmuşlar ve bir süre burada yaşamışlar. Önceleri köy yerinde Durasalar’lı “Kırbıyık oğlu” nun çiftliği varmış. Bu şahıs çeteler tarafından öldürülünce 1870-1880 yılları arasında “Kara Halil, Katranbaş Veli, Molla Ahmet, Koca Musa ve Koca Hamza” isimli şahıslar şimdiki yerleşim yerinde köyü kurmuşlardır. Köy çeşitli güçlükler ve çatışmalarla kurulduğu için “Yumruklu” ismini almış ve uzun yıllar bu isimle anılmış. 1980 darbesinden sonra askeri yönetim bu ismin barışçıl olmadığını öne sürerek köye 10 yeni isim önermiş. Köy halkı da “Özgören” ismini tercih etmiş.

PANAYIR : Köyün “Pandro” ve “Gökçeo” isimli 2 yörük aşireti tarafından kurulduğu anlatılır. Köy isminin kaynağı konusunda 2 rivayet vardır. İlki köyü kuran aşiret beylerinden birisi olan “Bayındır oğlu Ahmet Bey” köy yerindeki çok güzel olan suyu görünce burası için “Bana yer” demiş. Böylece köyün ismi uzun yıllar “Panayer” olarak anılmış, sonra da “Panayır” a dönüşmüş. Diğer rivayet ise; Bu güzel suyun etrafında yemekler yenilir, şenlikler düzenlenir ve adeta bir “Panayır” havası yaşanırmış. Bu nedenle köyün ismi “Panayır” olmuş.

SALMANLI : Köyün kuruluşu 150-160 yıl öncesine dayanır. ”Işıklar kırı” mevkinde yerleşen 4 yörük aşireti, hayvanlarını sürekli başıboş bırakırlar ve meralara salarlarmış. Böylece “Salmanlı” sözcüğü bu köyümüzün ismi olarak günümüze kadar ulaşmış.

TOPALAK : Yaklaşık 250 yıl önce birkaç hane olarak kurulan bu köyümüz önceleri şimdiki köy yerinin karşısındaki dereden 500 metre uzağına kurulmuştur. Sonraları derenin taşkın yapması nedeniyle şimdiki yeni yerine taşınmıştır.  İsmi bilinmeyen, ancak tüm çevrede “Topal Ağa” diye tanınan bu şahıs tarafından kurulan bu köyümüzün isminin “Topal Ağa” dan kaynaklandığı ve günümüze “Topalak” olarak ulaştığı anlatılmaktadır.

TOZAĞAN : Eski yıllarda Kalafat, Altunlar, Topalak ve Tozağan köylüleri Cuma günleri “Ilıca Alanı” veya “Cuma Yeri” denilen mevkide toplanırlar ve toplu halde Cuma namazını kılarlarmış. Adı geçen bu yöreye Tozağan köyü halkı toplu halde gelirken, daha kendileri tepelerden görülmeden, çıkardıkları toz bulutu görülürmüş. Onları bekleyenler “Yine tozutmuş geliyorlar” derlermiş. Böylece köyün adı “Tozağan” olmuş.

TURFULLAR : Köyün hangi yıllarda kurulduğu kesin olarak bilinmiyor. Bursa ili sınırları içinde bulunan “Turfal dağı” eteklerinden gelen hayli kalabalık bir yörük ailesi tarafından kurulduğu bilinmektedir. Bu nedenle ismi de “Turfullar” olarak günümüze ulaşmıştır.

YAĞCILAR : Karesi Beyliği döneminde çevredeki “Osmanköy, Demirciler ve Manağa” isimli Türk obalarının çeşitli baskılar ve çatışmalar sonucunda dağıldıkları ve kalan birkaç ailenin o zamanlardaki Yağcılar Bucağı’nın çekirdeğini oluşturdukları söylenir. Balkan savaşları sırasında aslen Karadeniz’li, Malatya’lı ve Aydın’lı olupta memleketlerine dönemeyen bazı kişilerin buraya yerleşmeleri sonucunda köy büyümüştür.  Eski dönemlerde köy halkının yay yapması nedeniyle, önceleri uzun süre “Yaycılar” ismiyle anılan bu köyümüzün ismi, daha sonra ağız değişikliğine uğrayarak “Yağcılar” olmuştur.

YEŞİLDERE : İlk kuruluş yılı 1863 yılına uzanan bu köyümüz “Kara Musaoğulları” ve “Sali Bey” tarafından kurulmuştur. Burada büyük bir deprem yaşanması sonucunda 1980 yılında yeni yerleşim yerine taşınmıştır. Köyün kurucularından Sali Bey’in eşinin kendisini bir kavak ağacına asması nedeniyle köyün ismi uzun süre “Kanlı Kavak” olarak anılmış, daha sonra bir dere kenarında ve yeşillik bir alanda kurulu olduğu için köyün ismi “Yeşildere” olmuştur.

YENİKÖY : Kuruluşu yaklaşık 200 yıl öncesine dayanan bu köyümüzün eski ismi “Cedid” olarak bilinmektedir.Osmanlıcada bu sözcük yeni anlamına geldiği için daha sonra köyün ismi “Yeniköy” olarak anılmaya başlanmıştır.

YOLBAŞI : 1826 Yılında Sultan II.Mahmut yozlaşan Yeniçeri Ocağını kaldırınca, tımar sahiplerinden bazıları Kemalpaşa’nın “Kestelek” köyüne yerleşmişlerdir. Zamanla “Arap Ahmet” isimli bir tımar sahibi şimdiki köy yerine yerleşerek bir çiftlik kurmuş ve bu çiftlik günbegün gelişerek köy haline gelmiştir. Önceleri “Faraş” olan ismi de 1965 yılında birçok köyün kavşak noktasında olması nedeniyle “Yolbaşı” olarak değiştirilmiştir.

YÖRÜCEKLER : Yaklaşık 130 yıl önce şimdiki yerleşim yerinin 2 km. güneyinde kurulan bu köyümüz, susuzluk nedeniyle şimdiki yerine taşınmıştır. 12 Yörük ailesi tarafından kurulduğu için de,”Yörücekler” ismini almıştır.

YUKARI ÇAMLI : Yaklaşık 330 yıl önce kurulduğu eldeki bilgilerden anlaşılan bu köyümüz, eski dönemlerde “Yörük Konağı” denilen mevkide iskan etmiş ve yaşamlarını burada sürdürmüşlerdir. Yazın şimdiki yerleşim yerine çıkan göçer aileler, kışın daha kuytu yerlere (Aşağı Çamlı’ya) inerlermiş. Sonraları yerleşik düzene geçince ismi önceleri “Yukarı Durak” olarak anılan köyü kurmuşlardır. Sonraları bir süre “Yukarı Döğrek” olarak anılmış ve en sonunda çam ağaçlarının çokluğu nedeniye “Yukarı Çamlı” ismini almıştır.

YUKARI GÖCEK : Bu köyümüzün kuruluş öyküsü daha önce sözünü ettiğimiz “Aşağı Göcek” ile aynıdır. Farklı olarak bu köylülerimiz aşağı vadilere yerleşmeye karşı çıkmışlar ve yüksek yerlere göç etmek istemişlerdir. Bu nedenle köyün ismi de “Yukarı Göcek” olmuştur. Kuruluşu dört asır öncesine dayanmaktadır.

YAĞCIBEDİR : Aslen Dulkadiroğulları beyliğinden ayrılan bu aşiretin Asya’dan batıya göç edişleri 1530’lu tarihlere kadar uzanır. Yağcıbedir yörüklerinin şu andaki yerleşimleri Bigadiç, Sındırgı, Altınova, Bergama ve Gelenbe ile sınırlıdır.  Bigadiç Yağcıbedir köyünün kuruluş tarihi konusunda kesin bilgiler yoktur ve çok eskilere dayanır. Bu ismin nereden kaynaklandığı konusunda farklı rivayetler olmasına karşın en kabul göreni şöyledir; Orta Asya’dan göçlerin başladığı yıllarda aşirette ok ve yayı çok ustaca kullanan “Bedir” isminde bir yörük beyi varmış. Bu beyin namı “Yaycı Bedir” olarak yaygınlaşmış ve aşirete  “Yaycı Bedir” ismi verilmiş. Zamanla halk dilinde bu “Yağcı Bedir’e” dönüşmüş. Bu aşiretin yağcılıkla bir ilişkisi olmadığını vurgulamak gerekir.

NOT : Bigadiç’in köylerinin isim kaynaklarını bulabildiğim kadarıyla sizlere ilettim.Umarım ileride yardımcı bilgi olarak kullanılır. Bu arada hayli araştırmama rağmen; Çaldere, Davutça, Dündarcık, Bozbük, Kalafat, Karabahçe, Köseler, Küçük Yeni, Çaldere ve İğciler  isimli 10 köyümüzün isim kaynaklarına sağlıklı bir şekilde ulaşamadım. Eğer bilenleriniz varsa, bu yazının altına yazarlarsa sevinirim. Önümüzdeki günlerde “BİGADİÇ” isminin nereden geldiğini geniş şekilde sizlere aktarmaya çalışacağım.

Yorum ya da sorularınız için: bilgi@bilgipesinde.com


Yorum yazabilmeniz için Üye olmanız gerekmektedir. Üye Girişi yapmak için tıklayınız.

Diğer Web Sitelerimiz